Mogelijke relatie tussen oog- en leesproblemen

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

Refractieafwijking

Refractieafwijkingen kunnen aan de oorsprong liggen van leesproblemen. Deze aandoeningen spoort men best op door de gezichtsscherpte op afstand, voor elk oog afzonderlijk, te bepalen.
Voor een definitieve diagnose is een gespecialiseerd refractieonderzoek nodig.
Zonodig zal de oogarts een aangepaste behandeling voorschrijven om de oogafwijking optimaal te verhelpen. Dit kan van bijzonder groot belang zijn tijdens de periode waarbij het kind leert lezen.

Asthenopie

Bij sommige kinderen met leesproblemen is er sprake van asthenopie, dit is snelle vermoeidheid van de ogen, al dan niet geassocieerd met hoofdpijn, verminderd zicht, lichtschuwheid en tranenvloed. Oorzaken hiervan zijn o.a. accommodatie- en convergentiestoornissen.

• Bij accommodatiestoornissen maakt men een onderscheid tussen een accommodatieinsufficiëntie (bijvoorbeeld door verziendheid) en een accomodatiespasme.
Voornaamste oorzaken hiervan zijn virale encefalopathieën en restletsels na een hoofdtrauma. Accommodatiestoornissen vereisen een gespecialiseerd onderzoek door de oogarts.

• Bij convergentiestoornissen is er sprake van een krampachtig of gestoord binoculair (tweeogig) zicht. Tekenen die daarop kunnen wijzen zijn het spontaan dichtknijpen van één oog tijdens het lezen of het afdekken van een brillenglas

Asthenope klachten - zoals vermoeide ogen, hoofdpijn en/of diplopie na een tijdje lezen - wijzen op een moeizaam fusioneren van de beelden van het linker- en rechteroog. Om een stoornis van het binoculair zicht aan te duiden is een gespecialiseerd oogonderzoek noodzakelijk.
Om het onderscheid te maken tussen accommodatie- en convergentiestoornissen kan het nodig zijn om een proefocclusie uit te voeren: één oog wordt dan gedurende enkele uren afgedekt in omstandigheden waarin de leesklachten meestal optreden (bvb in de klas of ’s avonds voor het huiswerk). Indien de klachten herhaaldelijk verminderen wanneer slechts één oog gebruikt wordt ligt een binoculair probleem aan de oorsprong van de leesklachten. Zoniet ligt de oorzaak van de leesmoeilijkheden niet bij de functie 'binoculair zien'.

Stoornis van visuele banen

Dyslexie verwijst naar de leerstoornis in het leren lezen en spellen. Tot op vandaag bestaat er nog veel onduidelijkheid over de oorzaken ervan. Er wordt aangenomen dat deze lees- en spellingsproblemen vooral veroorzaakt worden door beperkte fonologische vaardigheden, onafhankelijk van de algemene intelligentie. Maar steeds meer onderzoek toont aan dat er bij dyslexie wellicht ook sprake is van problemen in het snel verwerken van visuele informatie als oorzaak van leesproblemen.
Voor wat betreft de visuele banen zijn er drie grote voorwaarden vereist om goed te kunnen lezen:

• Het aanbod van een goed oculair beeld;

• Een goede geleiding van het beeld langs de visuele zenuwbanen;

• De opslag van een stabiel woordbeeld in de hersenen.
Sommige studies wijzen op een specifiek probleem ter hoogte van de visuele banen bij dyslexie.

Dyslectische kinderen vertonen voornamelijk specifieke moeilijkheden bij het aanleren van de geschreven taal en soms ook problemen met de spreektaal. Bij 80% van deze kinderen blijkt de oorzaak hiervan ter hoogte van de auditieve banen (gehoor) te liggen. Bij de resterende 20% zou het echter gaan om een storing van het visuele systeem. Het gaat hierbij om een tekort in één van de twee subsystemen van de visuele hersenbanen, namelijk in het zogenaamde magno-cellulaire systeem (dwz gevormd door grote cellen): dit systeem is verantwoordelijk voor de perceptie van globale vormen en beweging.

Bij het lezen maken de ogen regelmatige en afwisselende bewegingen van saccaden en fixaties. In de praktijk stelt men vast dat kinderen met leesmoeilijkheden vaak een onregelmatig oogbewegingspatroon vertonen tijdens het lezen. In een recente Vlaamse studie bij dyslectische kinderen werd aangetoond dat een deel van deze kinderen een probleem van convergentie vertonen (de convergentie kan niet volgehouden worden of de fusiebreedte is onvoldoende) .

Bij beginnende lezers zijn alle details van de letters van belang. Een storing in de visuele waarneming zou het nodige evenwicht van de oogbewegingen verstoren. Tijdens de kritische periode waarin het kind leert lezen (tot en met het tweede leerjaar) is het dus van cruciaal belang dat een goed letter- en woordbeeld opgebouwd worden. Indien dat niet het geval is, kan het hele leesproces daardoor in het gedrang komen