Druggebruik - Gevolgen voor de foetus en de pasgeborene

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

Vooraleer algemeen het neonataal abstinentiesyndroom te bespreken, worden de mogelijke effecten van verschillende genotsmiddelen, geneesmiddelen, drugs toegelicht.

Alcohol : alcohol is wereldwijd gezien waarschijnlijk de meest getolereerde 'sociale drug'. Dit genotsmiddel ontstaat door natuurlijke gisting van suikers in vb.druiven en gerst.
Bij alcoholgebruik is het alcoholgehalte in het foetaal bloed even hoog als in het moederlijk bloed. Overmatig alcoholgebruik kan aanleiding geven tot miskraam en groeiachterstand.

Sinds 1968 is een causaal verband aangetoond tussen foetale anomaliën en chronisch alcoholmisbruik door de zwangere. Het zogenaamde '“foetaal alcohol syndroom (FAS) omvat o.m. afwijkingen van het centrale zenuwstelsel (mentale retardatie, hypotonie, hyperkinesie),groeiachterstand en fenotypische afwijkingen van het aangezicht (hypoplasie van de onderkaak kleine ogen, lage neusrug) Het syndroom uit zich voornamelijk wanneer het misbruik zich situeert in het eerste zwangerschapstrimester. FAS kan optreden als de zwangere meer dan 6 alcoholische dranken per dag gebruikt.

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

• Nicotine : de nicotine in tabak is ook een genotsmiddel of 'sociale drug'. Roken in de zwangerschap is zeer schadelijk voor de foetus; ook passief roken heeft bewezen negatieve effecten.

Roken gedurende de zwangerschap is geassocieerd met nefaste gevolgen voor de foetus en de pasgeborene. Vrouwen die roken hebben veel meer kans op een spontaan miskraam en bevallen doorgaans van een baby met laag geboortegewicht (gemiddeld 200 gr lager en vaak onder de 2500 gr). Nicotine veroorzaakt immers vasoconstrictie van de uteriene vaten wat resulteert in een verminderde utero-placentaire flow met minder voedings- en zuurstoftoevoer naar de foetus. Dit zuurstoftransport wordt ook minder effectief met hypoxie (verminderde zuurstofspanning) tot gevolg en dit leidt aldus tot groeiachterstand, prematuriteit, dysmaturiteit. Placenta-infarcten kunnen leiden tot placenta-loslating, eventueel mors in utero.

Naast de echte nicotinedependente effecten dient ook vermeld dat de foetus lijdt onder het meestal slechte voedingspatroon van de moeder : rokende moeders eten algemeen minder en minder gezond. Het is ook een vaststaand feit dat hoe lager de socio-economische status,hoe hoger het rookcijfer zodat de effecten voor de foetus meestal een combinatie zullen zijn van enerzijds de nicotine en anderzijds de ongezonde levenswijze van de zwangere.

Kinderen van rokende moeders zijn doorgaans zeer onrustige baby's, zogenaamde huilbaby's. Die kinderen hebben ook meer kans op wiegendood.

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

• Cafeïne : cafeïne is een alkaloïde stof, afkomstig van de theestruik of de bonen van de koffie. Ook in cacao en in cola zit cafeïne. Cafeïne heeft een stimulerende invloed op de hersenen,waardoor vermoeidheid en hongergevoelens afnemen. Cafeïne heeft bij overmatig gebruik een grote invloed op het ademhalingsstelsel. De gevolgen van overmatig gebruik uiten zich in de neonatale periode. De toevoer van cafeïne wordt bij de geboorte immers plots afgebroken met onvoldoende stimulatie van het ademhalingsstelsel van de baby tot gevolg. Dit kan op zijn beurt leiden tot apnoe wat de kans op wiegendood sterk verhoogt.

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

Cocaïne : evenals nicotine veroorzaakt cocaïne vasoconstrictie (samentrekking van de bloedvaten) met hypoxie (zuurstoftekort) bij de foetus als gevolg.

Dit alles leidt onvermijdelijk tot groeiachterstand, pre- en dysmaturiteit. Cocaïne kan tevens aanleiding geven tot hersenbloedingen, nier-en hartafwijkingen, afwijkingen ter hoogte van de schedel (vb. microcephalie), afwijkingen aan de ledematen, miskraam, placentaloslating, mors in utero. De pasgeboren zal rusteloos zijn, heeft heel weinig slaapbehoefte, is hyperreactief. Er kunnen in bepaalde gevallen ook convulsies (stuipen) optreden. De kans op wiegendood is ook hier beduidend hoger.

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

• Cannabis : er zijn geen aanwijzingen dat marihuana of hasjiesjgebruik schadelijk is

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

Heroïne en methadon : heroïne is een semi-synthetisch opiaat wat gemakkelijk door het lichaam wordt opgenomen en vlot de placenta- en hersenbarrière passeert. Het is sterk verslavend.

Methadon is een synthetisch preparaat dat bijna dezelfde werking heeft.

Heroïne- of methadongebruik vormt een bedreiging voor het kind.
De foetus raakt hoe dan ook verslaafd, zodat bij het stoppen van het druggebruik reeds intra-uterien abstinentieverschijnselen kunnen optreden met sterke motorische onrust. Stoppen van gebruik in de zwangerschap of overschakelen van heroïne op methadon kan leiden tot morst in utero (doodgeboorte).
Teratogene effecten zijn niet bekend.
Na de geboorte ontstaan binnen de 24 u abstinentieverschijnselen zoals vb tremor (hevig beven), hypertonie (overdreven spierspanning), hyperreflexie, hoog krijsend huilen, apnoe (ademhalingsstilstanden), hypoglycemie (te weinig suiker in het bloed), diarree en gewichtsverlies. Soms treden convulsies (stuipen) op. Bij methadongebruik is de latente periode groter gezien de langere halfwaardetijd van het product.

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

• Amfetaminen : lokken gelijkaardige effecten uit op de foetus als cocaïne. Een toxisch effect is niet beschreven.

Dr. Dolittle · Geregistreerd op: 14-11-2005 Berichten: 2713

• XTC :globaal komen bij 16% van de pasgeborenen congenitale afwijkingen voor. Bij zuiver XTCgebruik zijn in ongeveer 4% musculoskeletale letsels aanwezig o.a. clinodactylie (afwijking van vingers) en klompvoetjes.

Gecombineerd gebruik kan leiden tot hartafwijkingen (2,5-4%) met meestal ASD of VSD, pylorusstenose (maagafwijking), hydronefrose (nieraandoening), groeiachterstand, ambigue genitalia, hydrocefalie.